Een kijk op de Kerkstraat vanaf het Marktplein gezien. Midden doorheen deze straat stroomt de Kleine Beek, waarvan de oevers tot aan de Neermolen in 1857 rechtgemaakt en ingemuurd werden. Bij deze gelegenheid werden de boorden van de beek ook van stenen Pijlers en van ijzeren leuning voorzien. Op bepaalde plaatsen waren trapjes ingebouwd, die aan de huiismoeders toelieten water te putten of het linnen wasgoed te spoelen. Ter hoogte van de parochie kerk bevond zich een kleine brug. In 1936-1938 werd de Kleine Beek over de ganse lengte van de Kerkstraat met een betondek overkluisd.

De Hoogstraat vormde eertijds de rechstreekse verbinding tussen het Marktplein en de “ Dorperbrug ” over de Zuid-Willemsvaart. Rechts, vanaf het dorpsplein, ziet men de woning van M.Vlemelinx, die in 1900 tot gemeente-secretaris werd benoemd en tot aan zijn overlijden in 1950 die taak behartigde. Vervolgens bemerkt men het huis van J.Hermans-Martin, die een winkel van huishoudelijke artikelen hield. Links, verdoken achter de kastanjebomen, lag het huis “ Scholtisse ”.

Onder de Zuid-Willemsvaart, in de buurt van de losplaats van Neeroeteren, bevindt zich een duiker om het water van de Grote Beek door te voeren. Tijdens de Wereld Oorlogen werd die duiker soms gebruikt, als schuilplaats of om ongemerkt over het kanaal te vluchten, door mensen, die wegens hun politieke overtuiging door de bezettende macht gezocht werden. In 1915 werd er een voortvluchtige burger door Duitse soldaten dood geschoten, zoals blijkt uit het opschrift van de koperen gedenk- plaat, die boven de ingang van de duiker werd aangebracht : “ In dezen duiker werd den nacht vanden 7de juli 1915 Raoul Nahon van Herstal door de Duitsche soldaten wreedaardig dood geschoten ”.

De Marktstraat vanaf het dorpsplein gezien. Links lagen enkele boerderijen van het langgeveltype. Langs de rechterzijde onderscheidt men vooreerst de wit gekalkte hoeve van Van Es en ernaast het ruime burgershuis van dokter Jaak Peeters, de latere burgemeester van Neeroeteren. Deze prentkaart getuigt van het rustieke karakter van het dorpscentrum in de jaren rond de eeuwwisseling.

In de Kerkstraat of Kleinebeekstraat baatte Christiaan Cuppens eertijds een hotel restaurant uit. Rechts van dit gebouw lag het huis “ Geurkens ”, waar in de late 18de eeuw hoefsmid Karel Geurts woonde, die een voornaam lid van bokkerijdersbende was. De woning werd gesloopt in 1972. De prentkaart geeft de toestand van de buurtschap weer rond het jaar 1905..

De Neermolen was de oudste maalinrichting van het dorp. Tijdens het oud regime fungeerde hij als banmolen van de abdij van Thorn, die te Neeroeteren de heerlijkheid bezat. Het molengebouw, dat thans nog bestaat, is gelegen bij de Grote Beek, in de buurt van de parochiale Sint-Lambertuskerk.

Een kijkje op het Marktplein, dat in 1857 merkelijk opgehoogd werd. Enkele jaren later werd het van een kiosk en van twee rijen kastanjebomen voorzien. Op de achtergrond prijkt de vroegere ambtswoning van de schouten van Neeroeteren. Om die reden wordt de plaats in de volksmond “ Op Scholtenissen” geheten. Rond de eeuw-wisseling werd het gebouw bewoond door de familie Indekeu, die er een alcoholstokerij uitbaatte. Na onteigening door de staat werd het huis in 1913 afgebroken om meer ruimte te verschaffen aan het verkeer. Omstreeks 1900 vormde de Markt één van de stemmigste dorpspleinen van de streek.

Tijdens het oude regime waren in de gebouwen van de Gebruggenmolen een maalinrichting en een slagmolen voor de bereiding van de olie uit lijn- en koolzaad ondergebracht. Omstreeks 1900, toen de bovenstaande foto werd genomen, was de graanmolen met de bijbehorende woning en hoeve in het bezit van de familie Cuppens. De gebouwen van de Gebruggenmolen, die thans gesloopt zijn, waren gelegen bij de Grote Beek in de wijk Berg.

De Zuid-Willemsvaart werd in 1825 voor de scheepvaart geopend. Hier een kijkje op het kanaal ter hoogte van de draaibrug te Neeroeteren-Dorp. Op de dijken was een trekweg aangelegd. Voor de paarden die de schepen voorttrokken, een twintigtal meter ten zuiden van de “ Dorperbrug ” was er op 16 maart 1826 een dijkbreuk, die heel wat schade aan huizen en akkers veroorzaakte.

Het landelijk dorpsplein. Links ziet U de naar alle zijden open kiosk op stenen onderbouw, vermoedelijk rond 1856 opgetrokken ter bevordering van het concertleven waarvoor de dorpsfanfare “ De Voortgang ” (1863) bij feestelijke gelegenheden zorg droeg. De stemmige kiosk werd in maart 1970 aan de eisen van het moderne verkeer opgeofferd. Doorheen de pijlers bemerkt men de gekalkte voorgevel van de typische dorpsherberg “ Berben ” (1664). Het gebouw werd in 1964 gesloopt om plaats te maken voor de staatsschool.

De Heikant vanaf de Tip gezien: een landschap dat vrede en rust ademt. Links bemerkt men de woning van Gerard Dreesen, zadelmaker, die als derde van links tussen enkele geburen staat afgebeeld. De kiezelweg, die naar Maaseik leidt en in 1847 voltooid werd, is met jonge eiken afgezet.

Deze prentkaart biedt een voorstelling van de draaibrug op de Zuid-Willemsvaart te Neeroeteren centrum. Tussen de koopmanswoning Mergeay-Soors en het huis van de brugwachter heeft men een kijk op de Hoogstraat, die het Marktplein rechtstreeks met de Kanaalbrug verbond.

Deze prentkaart biedt een kijk op de noordzijde van het Marktplein in de 20’er jaren. Na het slopen van het huis “ Scholtenisse ” liet de familie Indekeu volgens een nieuwe rooilijn een modern landhuis optrekken. Het materiaal van het oude gebouw werd deels gebruikt om de onderbouw van de kiosk te verhogen en te verstevigen. Rechts, langsheen de Marktstraat, bemerkt de woning van dokter J.Peeters.

Deze prentkaart biedt een kijk op de Marktstraat en het begin van de Maaseikerlaan. Van links naar rechts bemerkt men het postkantoor uit de 20er jaren, een boerderijtje van het langgeveltype en tenslotte de jonge school die in 1925 werd gebouwd. Rechts ziet men de spoorlijn van de stoomtram. De oude kilometerpaal en de typische telefoonpaal behoren evenals de voorste huizen, tot het verleden.

De weg Neeroeteren-Bree leidt in de wijk Geisteren over de Zuid-Willemsvaart. In 1844 werd er een draaibrug geplaatst ten gerieve van de stoomtram, die sedert 1890 de verbinding Leopoldsburg-Maaseik verzekerde, werd er ook een sporenlijn aangelegd. Bij de draaibrug van Geisteren baatte J.Reynen het “ Hotel du Commerce” uit, een familiepension, dat van een garage voorzien was. De vakantiegangers konden er de hengelsport beoefenen. De gasten waren doorgaans handelsreizigers die met het openbaar vervoer arriveerden, in het hotel enkele overnachtingen boekten en van daar in de wijde omgeving hun winkels bezochten. Afgebeeld is het vroegere hotel Reynen bij de brug over de Zuid-Willemsvaart in Neeroeteren.

Ter vervanging van de oude school op de zuidkant van het kerkhof werd in 1869 op last van de gemeente een nieuw schoolgebouw opgetrokken aan de westkant van het dorpsplein, langs de Kleine Beek. Ten gerieve van het onderwijzend personeel werd ook een woning langs de marktzijde voorzien. De prentkaart geeft een beeld van deze gebouwen. Rond de eeuwwisseling waren de gemeentediensten op de bovenverdiep- ing van de school ondergebracht en hield de fanfare er haar repetities. Het huis van de onderwijzers, dat sedert 1951 als gemeentehuis was ingericht, werd op 17 april 1960 door een nachtelijke brand vernield.

Tussen de Spilstraat en de Marktstraat, langs de Maaseikerlaan, lag eertijds het station van de buurtspoorweg. De tramverbinding Leopoldsburg-Maaseik, via het grondgebied van Neeroeteren, werd op 1 mei 1890 voor het publiek opgengesteld. Samen met de verbetering van het gemeentelijk wegennet heeft deze buurtspoorweg de betrekkingen met de omliggende dorpen verruimt en het dorp uit zijn isolement bevrijd. Het opschrift op de gevel van de herberg “ Café du Tram ” en de tweetalige vermelding “ Salle d’attente - Wachtzaal ” zijn cultuurfenomenen die intussen tot het verleden behoren. Links op de foto bemerkt men een oude bronput.

Aan de overzijde van de Zuid-Willemsvaart tegenover het hotel Reynen, werden door de dienst van de scheepvaart twee dienswoningen gebouwd. Zij werden bewoond door de gezinnen van de brug- en van de dijkwachter. In de 20er en 30er jaren was dit hoekje een toeristische pleisterplaats voor wandelaars en vissers.

Langerenmolen (1954)

Café in Neeroeteren (1954)

Bosbeek (1954)

Met dank aan Gilbert Neyens voor het beschikbaar stellen van de foto’s.